Drętwienie rąk w nocy: najczęstsze przyczyny i co pomaga

Dlaczego drętwieją ręce w nocy? Drętwienie rąk w nocy zwykle wiąże się z uciskiem nerwu podczas snu i ustępuje po zmianie pozycji. Jeśli objawy wracają co noc, najczęściej podejrzewa się zespół cieśni nadgarstka, czyli ucisk nerwu pośrodkowego w nadgarstku.

Przyczyna zależy między innymi od tego, które palce tracą czucie, jak często pojawia się problem i czy towarzyszą mu inne objawy. Znaczenie ma też to, czy drętwienie mija po poruszeniu ręką, czy utrzymuje się albo nasila. Samo miejsce mrowienia może podpowiedzieć, który nerw jest uciskany, ale nie wystarcza do postawienia rozpoznania.

Dlaczego ręce drętwieją w nocy

Drętwienie rąk podczas snu może być skutkiem ucisku na rękę lub nerw, na przykład gdy śpisz na kończynie. Dopływ krwi do nerwów zostaje wtedy ograniczony, a mrowienie rąk w nocy zwykle ustępuje po zdjęciu nacisku. Według NHS takie przejściowe objawy trwają kilka minut i mijają, gdy krew znów dopływa do nerwów.

U części osób przyczyną jest zgięty nadgarstek. Objawy zespołu cieśni nadgarstka są często silniejsze w nocy, ponieważ wiele osób śpi z nadgarstkami zgiętymi. W dzień mogą pojawiać się przy dłuższym trzymaniu przedmiotu ze zgiętym nadgarstkiem, na przykład telefonu, książki lub kierownicy. Poruszenie dłonią albo potrząśnięcie nią może przynieść ulgę.

Zespół cieśni nadgarstka: najczęstsza przyczyna drętwienia palców

Zespół cieśni nadgarstka to ucisk nerwu pośrodkowego w nadgarstku. Może powodować ból, drętwienie dłoni, mrowienie, osłabienie kciuka lub trudności z chwytaniem. Objawy często zaczynają się stopniowo, pojawiają się i znikają, a ich nasilenie bywa większe w nocy. Charakterystyczne jest drętwienie palców u rąk po stronie kciuka.

To, które palce drętwieją, pomaga odróżnić możliwe miejsca ucisku. Przy cieśni objawy dotyczą zwykle kciuka, palca wskazującego, środkowego i części palca serdecznego od strony kciuka.

Które palce drętwieją	Najczęstsze podejrzenie	Co jeszcze bywa
Kciuk, wskazujący, środkowy, część serdecznego	Ucisk nerwu pośrodkowego w nadgarstku, czyli zespół cieśni nadgarstka	Objawy gorsze w nocy, słabszy chwyt
Mały palec i część serdecznego	Ucisk nerwu łokciowego, najczęściej w okolicy łokcia	Długo zgięty łokieć może sprzyjać objawom, które budzą ze snu
Cała ręka z bólem szyi	Ucisk korzenia nerwu w kręgosłupie szyjnym	Wymaga pilnej porady
Obie dłonie i stopy, stopniowo	Uszkodzenie nerwów obwodowych, na przykład przy cukrzycy lub niedoborze B12	Objawy zwykle zaczynają się od stóp

Ryzyko cieśni jest większe między innymi przy nadwadze, w ciąży, cukrzycy, zapaleniu stawów, po urazie nadgarstka oraz przy czynnościach wymagających częstego zginania nadgarstka lub mocnego chwytu. Drętwienie rąk w ciąży czasem ustępuje samo po kilku miesiącach. Według NHS rozpoznanie stawia lekarz na podstawie objawów i badania ręki, a w razie wątpliwości może zlecić badanie przewodnictwa nerwowego, USG lub MRI.

Kręgosłup szyjny i ucisk nerwu w łokciu

Ucisk korzenia nerwu w kręgosłupie szyjnym, na przykład przez wypadnięty dysk lub kość, określa się jako radikulopatię szyjną. Zmiany zwyrodnieniowe w tej części kręgosłupa są częste po 40. roku życia, ale często nie powodują objawów. Mrowienie albo drętwienie ręki z bólem szyi lub ręki wymaga pilnej porady, tego samego albo następnego dnia.

Nerw łokciowy biegnie do małego palca i części palca serdecznego. Jego ucisk w okolicy łokcia, nazywany zespołem rowka nerwu łokciowego, może powodować zaburzenia czucia, mrowienie i osłabienie palców. Sprzyja mu długie trzymanie zgiętego łokcia albo częste jego zginanie, a objawy mogą wybudzać ze snu.

Cukrzyca, niedobór witaminy B12 i inne przyczyny drętwienia rąk

Przyczyny drętwienia rąk obejmują też neuropatię, czyli uszkodzenie nerwów obwodowych. Cukrzyca typu 1 i 2 jest najczęstszą przyczyną takiego uszkodzenia w Wielkiej Brytanii. W najczęstszej postaci neuropatii (polineuropatii) objawy zaczynają się zwykle w stopach, a później mogą objąć dłonie. Szacunek dla Wielkiej Brytanii wskazuje, że neuropatia dotyczy prawie jednej na dziesięć osób w wieku 55 lat i więcej.

Niedobór witaminy B12 może powodować drętwienie, mrowienie, osłabienie mięśni oraz zaburzenia równowagi i koordynacji. Rozpoznanie opiera się na objawach i badaniu krwi. Niedobór witaminy B12 nie zawsze idzie w parze z niedokrwistością (anemią), a objawy neurologiczne mogą wystąpić także bez niej. Dłużej nieleczony niedobór zwiększa ryzyko trwałych zmian.

Najczęstszą przyczyną niedoboru w Wielkiej Brytanii jest anemia złośliwa, czyli choroba autoimmunologiczna żołądka, przy której organizm nie wchłania B12. Inne przyczyny to dieta bez mięsa, ryb i nabiału, choroby lub operacje żołądka, choroby jelit oraz niektóre leki, w tym metformina. Długotrwałe mrowienie mogą wywoływać też niektóre leki, nadmiar alkoholu, uraz lub ucisk nerwu w kręgosłupie szyjnym albo lędźwiowym. Gdy palce zmieniają kolor, możliwą przyczyną jest objaw Raynauda; mrowienie w różnych częściach ciała może też występować przy stwardnieniu rozsianym.

Co możesz zrobić sam, gdy drętwieją ci ręce w nocy

Gdy drętwienie rąk w nocy pojawia się po ucisku, zmień pozycję i porusz ręką, aby zdjąć nacisk. Staraj się nie spać na nadgarstkach. Jeśli objawy pasują do zespołu cieśni nadgarstka, NHS zaleca noszenie na noc ortezy, czyli szyny na nadgarstek, która utrzymuje go prosto. Poprawa może pojawić się dopiero po nawet 6 tygodniach noszenia.

Ograniczenie czynności, które wymagają częstego zginania nadgarstka lub mocnego chwytu, może zmniejszyć obciążenie ręki. Przegląd Cochrane z 2023 r., obejmujący 29 badań z randomizacją i 1937 dorosłych z zespołem cieśni nadgarstka, wskazał, że w porównaniu z brakiem leczenia szyna w pierwszych 3 miesiącach dawała małą albo żadną poprawę objawów (dowody niskiej pewności). W jednym badaniu z udziałem 80 osób szyna nocna wiązała się z częstszą ogólną poprawą w krótkim czasie, również przy niskiej pewności dowodów. Autorzy uznali, że danych jest za mało, by przesądzić o korzyści, ale szyna jest tania i nie wiąże się z prawdopodobnymi długotrwałymi szkodami, więc nawet mała korzyść może uzasadniać jej użycie. Szyna może więc pomóc części osób, choć dowody są słabe, i nie wiadomo, czy lepiej nosić ją tylko w nocy, czy przez cały dzień. Leki przeciwbólowe mogą krótko łagodzić ból, ale jest mało dowodów, że leczą przyczynę drętwienia.

Kiedy do lekarza, a kiedy dzwonić na 112

Umów się do lekarza rodzinnego, gdy:

• drętwienie jest stałe albo ciągle wraca;
• objawy zespołu cieśni nadgarstka nasilają się albo nie mijają mimo postępowania w domu;
• słabnie ci chwyt;
• masz objawy mogące wskazywać na niedobór witaminy B12, takie jak zmęczenie, drętwienie i zaburzenia równowagi.

Pilnej porady, tego samego albo następnego dnia, wymaga mrowienie ręki z bólem szyi lub ręki, uczuciem ciężkości albo osłabieniem rąk lub nóg.

Nagłe drętwienie lub osłabienie kończyn po jednej stronie ciała, opadnięty kącik ust, zaburzenia mowy albo widzenia mogą wskazywać na udar. Wśród objawów udaru według NFZ są również silny ból głowy, zaburzenia świadomości i nagłe zawroty głowy z zaburzeniami równowagi. Pomaga test FAST: F (twarz) to asymetria twarzy i opadnięty kącik ust, A (ręce) to niedowład kończyn po jednej stronie, S (mowa) to mowa bełkotliwa lub niezrozumiała, a T (czas) przypomina, że liczy się czas od pojawienia się objawów. Przy podejrzeniu udaru dzwoń na 112 i nie czekaj, aż objawy ustąpią, nawet jeśli po chwili miną.

Zacznij od lekarza rodzinnego, który może zlecić badania i w razie potrzeby wystawić skierowanie do neurologa. Pierwsza wizyta u neurologa w ramach NFZ wymaga skierowania.

Często zadawane pytania

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Przed zastosowaniem leku przeczytaj ulotkę.