Ibuprofen czy paracetamol? Oba leki obniżają gorączkę i łagodzą ból. Ibuprofen należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), więc działa także przeciwzapalnie; w badaniach lepiej łagodził ból po zabiegu stomatologicznym. Paracetamol jest łagodniejszy dla żołądka i może być opcją dla osób, które nie mogą przyjmować NLPZ.
Wybór zależy od chorób przewlekłych, innych przyjmowanych leków, wieku i ciąży. W razie wątpliwości sprawdź ulotkę albo zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Ibuprofen czy paracetamol: czym się różnią
Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) wymienia oba leki jako środki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, a ibuprofen należy dodatkowo do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ).
| Paracetamol | Ibuprofen | |
|---|---|---|
| Grupa i działanie | Przeciwbólowe i przeciwgorączkowe | NLPZ, działa także przeciwzapalnie |
| Na co według ChPL | Ból głowy, zębów, mięśni, gardła i gorączka | Ból głowy, zębów, mięśni i stawów, bolesne miesiączkowanie i gorączka |
| Maksymalna dawka dobowa dla dorosłych według ChPL | 4 g | 1200 mg |
| Odstęp między dawkami dla dorosłych | Co najmniej 4 godziny | Co 4 godziny, po posiłku |
| Główne ryzyko | Uszkodzenie wątroby przy przedawkowaniu i alkoholu | Krwawienie lub wrzody żołądka; ostrożnie przy chorobach nerek i serca |
| Ciąża | Możliwy, gdy jest klinicznie uzasadniony, w najmniejszej skutecznej dawce | Przeciwwskazany w III trymestrze |
Ibuprofen może powodować krwawienie z przewodu pokarmowego lub owrzodzenia, czasem bez wcześniejszych objawów ostrzegawczych. Z kolei przedawkowanie paracetamolu może uszkodzić wątrobę, a ryzyko jest większe między innymi przy nadużywaniu alkoholu. To, czy wybrać paracetamol czy ibuprofen, zależy więc od objawu i od przeciwwskazań.
Ibuprofen czy paracetamol na gorączkę
U dorosłych ibuprofen na gorączkę i paracetamol na gorączkę są wskazane według ChPL, ale przy infekcji ibuprofen może maskować jej przebieg, dlatego skonsultuj się z lekarzem, jeśli dolegliwości utrzymują się lub nasilają.
Przy gorączce u dziecka, które źle się czuje, wytyczne NICE dopuszczają jeden z tych leków, ale nie po to, by samo obniżyć temperaturę. Leki przeciwgorączkowe nie zapobiegają drgawkom gorączkowym. Brytyjski NHS przestrzega, by nie podawać ibuprofenu dziecku z ospą wietrzną lub odwodnionemu, a dziecku z astmą tylko z zalecenia lekarza; w Polsce decydują ChPL i lekarz. Jeśli gorączka przyszła nagle z bólem mięśni, przyda się wiedza, jak odróżnić grypę od przeziębienia.
Na ból głowy, ból zęba i mięśni
Obie substancje mają w ChPL wskazania obejmujące ból głowy i ból mięśni, a przy bólu głowy o wyborze decydują głównie przeciwwskazania.
Przegląd Cochrane z 2013 r. objął 7 badań i 2241 dorosłych po chirurgicznym usunięciu dolnych zębów mądrości. Ibuprofen 400 mg działał lepiej niż paracetamol 1000 mg: po 6 godzinach szansa na co najmniej 50% ulgi w bólu była 1,47 razy większa, a szansa, że uczestnik nie sięgnie po lek ratunkowy, 1,50 razy większa. Dowody oceniono jako wysokiej jakości, ale dotyczyły bólu po zabiegu, a nie każdego bólu zęba. Przegląd przeglądów Cochrane z 2015 r. (ok. 50 000 dorosłych po zabiegach) zaliczył jedną dawkę ibuprofenu 200 mg z paracetamolem 500 mg do najskuteczniejszych opcji, choć wielu uczestników nie uzyskało dobrej ulgi.
Paracetamol na ból zęba i ibuprofen na ból zęba mogą przynieść ulgę, ale nie leczą przyczyny, a z bólem trwającym ponad 2 dni lub nieustępującym po lekach trzeba iść do dentysty.
Ile paracetamolu i ile ibuprofenu dziennie według ChPL
Ile paracetamolu dziennie można przyjąć, zależy od postaci leku i wieku. Według ChPL paracetamolu 500 mg dorośli mogą przyjąć 500-1000 mg jednorazowo, w razie potrzeby 3-4 razy na dobę, zachowując co najmniej 4 godziny między dawkami. Maksymalna dawka paracetamolu wynosi 4 g na dobę, czyli 8 tabletek po 500 mg. Tabletki 500 mg są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 lat ze względu na postać leku.
U dzieci dawkę dobiera się do masy ciała: ChPL zawiesiny 40 mg/ml podaje dawkę dobową około 60 mg/kg, podzieloną na 4 lub 6 dawek: 15 mg/kg co 6 godzin albo 10 mg/kg co 4 godziny. U dzieci poniżej 3. miesiąca życia lek stosuje się tylko z zalecenia lekarza.
Ile ibuprofenu dziennie może przyjąć dorosły bez recepty? Według ChPL dorośli i młodzież powyżej 12 lat przyjmują 200-400 mg co 4 godziny, po posiłku, a maksymalna dawka ibuprofenu to 1200 mg na dobę. Stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy czas. U dzieci dobowa dawka zawiesiny wynosi 20-30 mg/kg w dawkach podzielonych, z przerwą 6-8 godzin; lek jest przeznaczony dla dzieci od 3. miesiąca życia i o masie ciała co najmniej 5 kg, a poniżej 6. miesiąca wymaga konsultacji lekarskiej.
Podane wartości pochodzą z ChPL konkretnych produktów. U dzieci, w ciąży i przy chorobach przewlekłych dawkę ustala lekarz lub farmaceuta. Bez konsultacji paracetamolu nie stosuje się dłużej niż 5 dni przy bólu i 3 dni przy gorączce; przy ibuprofenie porada jest potrzebna, jeśli leczenie trwa ponad 3 dni lub stan się pogarsza. Sprawdź ulotkę także innych przyjmowanych leków, bo preparaty złożone mogą zawierać paracetamol.
Paracetamol i ibuprofen naprzemiennie albo razem
Przegląd Cochrane z 2013 r. (6 badań, 915 dzieci z gorączką) wykazał, że podanie obu leków razem obniżało średnią temperaturę bardziej niż podanie jednego. Różnica wynosiła 0,27°C po godzinie i 0,70°C po 4 godzinach. Przy schemacie naprzemiennym temperatura była niższa o 0,60°C godzinę po drugiej dawce. Nie wykazano przekonująco, że dzieci mniej cierpiały, a pewność danych dla schematu naprzemiennego była niska. Nie wiadomo też, który schemat jest lepszy, a autorzy zaznaczają, że bezpieczeństwo takiego podawania trzeba dalej badać.
Wytyczne brytyjskiego NICE nie zalecają podawania obu leków dziecku jednocześnie. Naprzemiennie paracetamol i ibuprofen można rozważyć tylko wtedy, gdy złe samopoczucie utrzymuje się lub wraca przed porą kolejnej dawki. NHS radzi nie stosować takiego schematu bez zalecenia lekarza lub pielęgniarki. Paracetamol i ibuprofen razem badano u dorosłych tylko w bólu pooperacyjnym, więc nie łącz ich sam.
W aptece często pada pytanie o łączenie obu leków, dlatego przed ich przyjęciem sprawdź skład wszystkich stosowanych preparatów.
Kto powinien wybrać paracetamol, a kto ibuprofen
Przy chorobie wrzodowej żołądka, krwawieniu z przewodu pokarmowego w przeszłości, ciężkiej niewydolności nerek, wątroby lub serca ibuprofen może być przeciwwskazany. Nie stosuj go także przy uczuleniu na tę substancję ani jeśli wcześniej wystąpiły objawy alergii po kwasie acetylosalicylowym lub innych NLPZ. Ostrożność jest potrzebna między innymi przy astmie, nadciśnieniu i chorobach nerek. Ibuprofen może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, kortykosteroidami i lekami na nadciśnienie.
Paracetamol jest przeciwwskazany przy ciężkiej niewydolności wątroby lub nerek, a ostrożność jest potrzebna przy ich chorobach i astmie. Może nasilać działanie warfaryny. W ciąży paracetamol można stosować, gdy jest to klinicznie uzasadnione, w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie krótki czas. Ibuprofen jest przeciwwskazany w III trymestrze; w I i II trymestrze stosuje się go tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne. Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) paracetamolu wyklucza picie alkoholu podczas jego przyjmowania. Osobno opisuję, dlaczego nie łączy się paracetamolu z alkoholem i ile odczekać. Przy ibuprofenie alkohol dodatkowo drażni żołądek, więcej o tym w tekście ibuprofen a alkohol.
Kiedy do lekarza
- Gorączka trwa dłużej niż 3 dni albo ból dłużej niż 5 dni mimo paracetamolu lub ponad 3 dni stosowania ibuprofenu.
- Przyjęto więcej paracetamolu niż wynosi zalecana dawka. Skontaktuj się z lekarzem natychmiast, nawet jeśli nie masz objawów.
- Po ibuprofenie pojawiły się smoliste stolce lub krwawe wymioty.
- Ból zęba trwa ponad 2 dni lub nie ustępuje po lekach. Obrzęk przy oku, szyi albo w jamie ustnej utrudniający oddychanie lub przełykanie wymaga pilnej pomocy na SOR.
- U dziecka: gorączka 38°C lub wyższa poniżej 3. miesiąca życia, 39°C lub wyższa w wieku 3-6 miesięcy, gorączka trwająca 5 dni lub dłużej, wysypka nieblednąca pod naciskiem szklanki, sztywność karku, drgawki po raz pierwszy, trudności z oddychaniem albo senność i trudność z wybudzeniem.
Często zadawane pytania
Co lepsze na gorączkę: ibuprofen czy paracetamol?
Oba leki obniżają gorączkę, a wybór zależy od przeciwwskazań i innych przyjmowanych leków. U dziecka, które źle się czuje, można rozważyć jeden z nich, ale nie należy podawać leku wyłącznie po to, by obniżyć temperaturę.
Czy można brać paracetamol i ibuprofen naprzemiennie?
U dzieci podanie leków naprzemiennie może nieco mocniej obniżyć temperaturę, ale nie wykazano przekonująco, że poprawia samopoczucie. Naprzemiennie paracetamol i ibuprofen można rozważyć tylko wtedy, gdy złe samopoczucie wraca przed kolejną dawką; według NHS bez zalecenia lekarza lub pielęgniarki nie należy tego robić.
Ile paracetamolu można wziąć dziennie?
Według ChPL dorośli mogą przyjąć maksymalnie 4 g na dobę, po 500-1000 mg na dawkę i z odstępem co najmniej 4 godzin. U dzieci dawkę dobiera się do masy ciała, a dawka dobowa wynosi około 60 mg/kg. Przy chorobach wątroby, w ciąży i u dzieci dawkowanie ustala lekarz lub farmaceuta.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Przed zastosowaniem leku przeczytaj ulotkę.
